Wanneer gebruik je dit?
- Bij een significante keuze over datasemantiek of bronverantwoordelijkheid.
- Bij keuze tussen integratie- of platformpatronen.
- Bij een bewuste uitzondering op een vastgesteld uitgangspunt.
- Bij heroverweging van een eerder architectuurbesluit.
Wat heb je nodig?
Eén beslisvraag, de betrokken gebruikers, alternatieven, beoordelingscriteria en het beschikbare bewijs.
Een voorbeeld uit de praktijk
Fictieve casus: Noordhaven Servicebureau
Het fictieve Noordhaven Servicebureau moet kiezen hoe het zijn ochtendoverzicht ontvangt. Het vergelijkt een dagelijkse lijst, losse gebeurtenissen, opvragen bij gebruik en tijdelijk behoud van de bestaande werkwijze.
Een dagelijkse lijst heeft voorlopig de voorkeur omdat de werkverdeling aan het begin van de dag plaatsvindt. Het nadeel is dat wijzigingen later op de dag niet direct zichtbaar zijn. De afnemer moet bevestigen dat dit acceptabel is.
De keuze blijft een voorstel zolang het levervenster, de herstelproef en de beslissingsbevoegdheid niet vaststaan. Wordt tussentijdse actualiteit later noodzakelijk, dan moet de keuze opnieuw worden beoordeeld.
Bekijk de visuele samenvatting
Open op volledig formaat (nieuw tabblad)Aan de slag
- Formuleer één beslisvraag met context en scope.
- Maak criteria, harde voorwaarden en onzekerheden expliciet.
- Vergelijk reële opties inclusief de huidige werkwijze.
- Leg voorkeur en positieve én negatieve gevolgen vast.
- Registreer beslisser, mandaat, status en onderliggend bewijs.
- Bepaal geldigheid, heroverweging en doorwerking in andere producten.
Controleer je resultaat
- Het besluit behandelt één duidelijke beslisvraag met scope.
- Feiten, aannames en onbekenden zijn gescheiden.
- Opties zijn reëel en tegen dezelfde criteria vergeleken.
- Harde voorwaarden zijn onderscheiden van voorkeuren.
- Onbekend bewijs krijgt geen verzonnen score.
- De onderbouwing benoemt afruilen en negatieve gevolgen.
- Status, beslisser en mandaat hebben expliciete onderbouwing.
- Geldigheid en heroverwegingstriggers zijn beschreven.
- Besluitstatus is onderscheiden van implementatiestatus.
- Vervangen besluiten behouden hun onderbouwing en verwijzen naar de opvolger.
Verdieping en begrippen
- Besluitstatus
- Of een keuze is voorgesteld, genomen, verworpen of vervangen.
- Implementatiestatus
- Of en hoe de gekozen verandering is uitgevoerd; dit staat los van de besluitstatus.
- DD / CR / OP / EV / RV
- Templatecodes voor besluit, criterium, optie, bewijs en aanleiding voor heroverweging.
Wat is het?
Een Data Architecture Decision legt vast welke keuze voor een afgebakend datavraagstuk wordt voorgesteld of genomen, waarom die keuze passend is en onder welke voorwaarden zij geldig blijft. Het besluit verbindt de afweging met gevolgen voor modellen, contracten, platform en roadmap.
Eén expliciete beslisvraag
Een besluit bundelt geen ongerelateerde keuzes. DD is het besluitrecord, OP een optie, CR een criterium, EV bewijs en RV een heroverwegingstrigger. Maak onderscheid tussen casusfeit, aanname en onbekend gegeven. Het vastleggen van een voorkeur verandert haar status niet in genomen. Een architect kan adviseren terwijl het mandaat om risico, budget of eigenaarschap te accepteren elders ligt.
Criteria en alternatieven
Vergelijk de opties tegen dezelfde criteria. Benoem harde voorwaarden voordat je voorkeuren weegt. Een onbekende score of eigenschap blijft onbekend en krijgt een onderzoeksactie. Behoud van de huidige werkwijze kan een reële optie zijn, eventueel met extra beheersing. Noteer waarom een optie buiten scope valt. Verberg een ongunstige consequentie niet door haar na de keuze uit de vergelijking te verwijderen.
Bewijs en onzekerheid
Een bron kan een productdocument, een ontwerp, een meting of een proef zijn. Geef versie, datum en beperking mee. Een ontwerp toont intentie, een test toont alleen wat het geteste scenario dekt. Extrapolatie naar volume, uitzonderingen of andere afnemers is een aanname totdat die is onderzocht. Een gewogen score is beslisondersteuning en geen vervanging voor een bevoegd besluit.
Gevolgen en geldigheid
De voorkeursoptie vraagt snapshotidentiteit, validatie vóór publicatie, herkenning van herlevering en zichtbaarheid van verouderde data. Zij levert geen onmiddellijke verwerking van wijzigingen gedurende de dag. RV-01 verplicht heroverweging wanneer tussentijdse actualiteit noodzakelijk wordt of de volledige levering niet past binnen een onderbouwd venster. Een nadere invulling van zo'n eis kan de voorkeur veranderen.
Besluitspoor en uitvoering
Bewaar het besluitnummer bij latere aanpassingen en leg vast welke versie geldt. Bij vervanging verwijst het oude record naar het nieuwe record en blijft de oorspronkelijke rationale leesbaar. Werk de consequenties door in integratiemodel, platformvereisten, gap-analyse en roadmap. Het besluit kan genomen zijn terwijl implementatie nog niet gestart is. Registreer deze twee statussen afzonderlijk.
Verder werken
Gebruik een verwant onderwerp om een volgend deel van je vraag uit te werken.
Je accountvoorkeuren worden geladen.
Achtergrond en bronnen
EAW-werkwijze en werktemplate. Voorbeeldcasussen zijn fictief.
EAW-werkafspraken. Codes, views en statussen zijn lokale modelconventies. Alle casusgegevens, rollen, normen en planning zijn fictief. Open punten blijven expliciet open.
Versie 1.0 · Gepubliceerd
Michael Nygard — Documenting Architecture Decisions
Samenvatting: een ADR bewaart context, beslissing, status en gevolgen van één significante keuze. Een vervangen besluit blijft bewaard met verwijzing naar de opvolger. De EAW-werktemplate voegt een optiesvergelijking, bewijs en mandaat toe. Geraadpleegd 20 september 2026.